la jetée

her ağıdın dili yoktur. bazı ağıtların sesleri bile olmadığı görülmüştür. üstelik bazı ağıtlar sadece görülmüştür. uykuya dalarken bir sese uyandığınızda sesin, uykuya sızdığınız o karanlıktan çıktığını fark etmediniz mi? ben de balık değilim ki.

(fark etmedim diyorsanız yorgun bir günde istekle kitap okurken uyuyakalın, fakat muhakkak kitabın yüzünüzü örtmesi gerek. tabii bunları deney yapar gibi yapmayın, tutmaz. akıl ürkütücü)

(kitabı okurken uyuyakalınca -bilim yardımıyla- uykuda okumaya devam ettiğiniz hissine kapıldığınızı düşünebilirsiniz. neden bilinçaltı işitilmesin, bir şeyi de zorlaştırmayın. zaten öyle hep olmuyor. oysa ne güzel) 

"ey uzak ihtimallerle dokunduğum, giyinirken bütün cevapsız yüzleri, neden yoktun? neden yoktun? neden yoktun? neden yoktun?" dediğinde metin-kemal kahraman, yeditepe istanbul'u özlemle izlemeye başlamışsam, gece ince ince yağmur yağıyorsa, yıkık ve ıslak bir duvarda kuyruğunu dikmiş bir kedi yürümüşse, bir küçük çocuk eve ekmek alırsa yarın sabah bakkaldan, belli belirsiz üşüyorsam, dudaklarım hiçbir vakit bunca çatlamamışsa, kirpikten burun ucuna kadar yol alan acıya engel olamamışsam, hazırlıksız yakalanmışsam, hazırlıksızlığım bir savunmasızlıksa, içimden taşanın yanında içim küçücük kalmışsa, yarattığım bayağılıktan utanıyorsam "ey ne olur alın beni alın buralardan götürün" der turgut. uyurum. uzun uzun susmak isterim.

des armes

"Gerçekten böyle düşünüyorsun, değil mi? Dakikada sekiz bin ayrı ruh haline bürünen ben, her bir duygusunu bir kasırga şiddetinde yaşayan ben, tek bir sözcükle, tek bir heceyle yıkılan ben 'çok kontrollüyüm' demek? Tanrım, ne kadar da körsün"

Öfke/ Philip Roth

insomnia

Agora, Tüyap'ta ayrı, küçük bir yer açmış, mini bir sahaf niteliğinde. İlk gördüğümde, pazar günü, Ahmet Kaya çalıyordu hafif hafif, Yorgun Demokrat. Önde mıknatıslı taşlar vardı, taşların üstünde Serseri Aşıklar, Simone de Beauvoir, Ulrike Meinhof, Joan Baez-Bob Dylan v.b. Bu taşların arkası orada duran insanın yeri gibi bir şeydi. Uzun süredir hiçbir şeye "çok tatlı" demiyorum ama bu küçük yer çok tatlıydı. Ordaki insan o sırada yoktu, bir süre de gelmedi. Salı günü gittiğimde bu kez Jehan Barbur çalıyordu, sanırım saçlardan dolayı olacak Zeki Enes Akkan'ı anımsatan bir adam duruyordu. Salı günü burada ne yaptığımdan bahsetmeden önce birkaç bilgi vereyim. İletişim'e Nabokov ihtiyacı hissederek gittim ve fark ettim ki elemanlar fazlasıyla yetersiz. Nabokov bir yana Oğuz Atay konusunda bile insanlara yardımcı olamıyorlar. Beter olsunlar. Buna elbette üzüldüm çünkü imaj zedelenmesi yaşadılar gözümde. Üstelik iki salondaki iki İletişim de aynı durumdaydı. Bu, birikimli ya da ne sattığını, ne yaptığını bilen elemanlarla Metis'i bir daha sevdim. YKY'dekiler her zamanki gibi sivil polis edasındalardı. İletişim beni Nabokov'la verem edince bir "Ankara, Mon Amour!"la uzaklaştım. En son uğradığım bu küçük sahafta bir yirmi yıllık Nabokov bulmamla bu durumu kendimce, bencilce telafi ettim. Tam almış gidiyordum ki gözüme incecik bir kitap sırtı takıldı, adı gözüme çarptı. O an için, bir saniyeliğine giderken bu neydi diyerek düşündüm (eve girerken kafamda şimşekler çaktı, bunu da eklemek isterim). Son paramı da Göz'e vermiş olduğumdan geri dönmedim ve içimden yarın aklıma bile gelmez diye geçirdim çıkarken. Belki de içimden böyle geçirmenin etkisiyle iki gün boyunca kitabı düşündüm. Bugün eve gelir gelmez Tüyap'a koştum. Öyle ruh gibi bir gün geçirmiştim ki dalgınlıkla iki durak sonra indim. Gerisin geri gideceğim ama içimden öyle telaş yapıyorum ki kitaba varmalıyım. Hala orda olmuyor olabilir, tedirginim. İlk gelen minibüse binmekle binmemek arasında gittim geldim. Şoför orta gençlikte bir adamdı ve belli ki Karadenizliydi, hafif şive yapmaya eğilimliydi. Dönüp "bir karar verdin mi" diye sorunca gerginlik uçtu gitti, dedim evet sanırım. Tatlı bir adamdı, sanırım o an öyle sohbeti hoş, neşeli, "aileden biri gibi" bir insana ihtiyacım vardı. Her şey bir yana minibüs Tüyap'tan geçmiyormuş. Ters yönden bilmediğim minibüse bindim, ben böyle şeylere alışık değilim, kenar mahlede izole hayat tutukluklarım var(birçoğunu aştım ama bu yol yön konusu hala aynı, aptal gibiyim). İyi ki adam öylesi iyi biriydi ki şapşallığımı anlatırken bu yol yön tutukluğunu unuttum gitti. Yüz metre kadar yürümekle bulduğum Tüyap yolu çamurlu, ben spor ayakkabılı, yine boktan bir durum. Dedim olsun. Kendimi direkt şu küçük sahafa attım, arkada yine hafif hafif Ahmet Kaya duyuluyor bu esnada. Kitap yok. Ahmet Kaya sanırım Büyüdün Bebeğim diyordu ya da ben eve dönüşte içimden onu söylüyordum. Tüm aramalar nafile, Z.E.A'yı anımsatan çocuğun/adamın/insanın söylediğine göre kitabı bugün iyice orayı karıştıran biri almış. Bunu daha önce de yaşadım birçok kez ama hiçbirinde bu kadar yıkım yaşamadım. Beckett'in Eşlik'iyle eve döndüm. Otobüste ağlamadım ama camda gördüğüm surat hayal kırıklığı denen şeyi yaşadığı için hep aynı küfredememe, ağlayamama, balon gibi sönüp yanma hissini bilen bir surattı. Alegorik, küçük çaplı bir hayal kırıklığıydı bu. Her ne kadar Beckett'le eve dönsem de hayal kırıklığı geçmiyor. Hayal kırıklığı berbat bir şey. Pişman olmasanız da; kırıklığı göze almış, ne olursa olsun demiş, korkuları yenmiş olsanız da berbat bir şey. Berbat.

edebi entropi

bir şeyleri çok seviyorsun da onlara zerre uygunluk göstermiyorsun. şekillenmiyorsun onlarla. onları kullanıyorsun ve unutuyorsun.
tüm bu kitaplar, tüm bu şarkılar sevilmek, yaşanılmak, yaşatılmak için var. seviyorumlarla üzerine dikilecek bir etiket aramak için değil. düpedüz çirkinlik. sevgilerin gösterişleri, sevgilerin gerçeksiz yamanması, sevgilerin yaşanmadan, anlaşılmadan göze sokulması, yozlaştırılması, köksüzleştirilmesi. bunun sosyal medyayla büyük ilgisi var. "göstermek" ihtiyacı. hiçkimse görmüyor, duymuyor olsaydı da aynı şeyleri yapar mıydınız? sorgulamanız ve emin olmanız gereken şey bu. en basiti, küçük iskender'in değer kaybı yaşamasına sebep olan, gerçek okuyucu kitleden, asıl takipçilerden tiksindirilmesine sebep olan şey. bu sahtelik, geçicilik çirkinliğine neden olanlar yaşantılarında aşk diye, sevgi diye bir şey de olmadığına inanan kimseler-çoğunlukla. sanata gösteremedikleri gerçek hisleri insanlarda görememekten yakınmalarında bir gariplik var. bir şeylerin tutkusuna varmamış, tadını içinde yaşatmamış birilerinin kendisini düşünmek, tartmak, aşağılamak, "küçük insan" saymak eksikliği. halbuki bunlar insanlık için gerekli şeyler. kendinizi yüceltmek, sevmek, beğenmek için dönüp bakıyorsunuz kendinize. bunlar da gerekli fakat bendeki entropiye neden olan birçok şeyin kaynağında açığa çıkan bu çirkinlikler var. bilmiyorum ne zamandır.
söylediğim birçok şeyden nefret ediyorum. bir süre sonra pişman oluyorum. kısa süre içinde gerçekleşen bu değişimlerin temelinde, nedeninde ben varım. yazıyorum bozuyorum yoruluyorum.

meryem

"sen dediydin irfan abi, rüzgar gençtir diye, rüzgar hayattır diye sen dediydin. ben seni anladım irfan abi, hayat acayip şeymiş"
meryem - mutluluk / zülfü livaneli

selimcilik

İnsanlar edebiyatı davranışlara, durumlara bir kılıf gibi görüyor olmasın? Şu bohemliğimizin saflığıyla bohemliğinizin kurnazlığını durup izliyor muyuz? Hafife alınmayacak kadar geniş bir yavan kesim var, bunlar aynaya bakıp "aynı filmlerdeki gibi" mi diyorlar?
Fakat bir selim modası var gözler önünde, cinayet sebebi. Tutunamayanlar da piç edilmiş demek istemiyorum ama edilmişti çoktan. Belki ben de ettim, belki de hepimiz ettik. Böyle beylik laflar da ayıp, bu durum da. Utanmamız gerek. Beter olalım.
Kişisel evrim sürecindeki entelektüel oğlanlarımızın bir bölümünün "selimcilik" oynaması sabır taşırıyor, bu yazıya sebep olan bu. Nasıl ki şiir dediğimiz şeyin kıymeti sosyal medya aracılığıyla hiç edildiyse bu da öyle. Bu insanlar direkt Selim Işık üzerinden yürüyor. Üstelik bunların selimciliği bir tür "-mış gibi" yapmak. Fakat bu kez farkında olmadan Oğuz Atay. Öyleymiş gibi yapmak. İnsan tiksiniyor, insan sizin ayıbınızdan utanıyor. Beter olun. Ve lütfen benimle bu duruma sinirlenin.

Selimcilik adlı sosyal tespitten sonra öyle bir nefret krizine girdim ki öfkeden gözlerim yandı. İnsanlar bunu bu kadar rahat bu kadar rahatsız edici bu kadar açık bir şekilde nasıl yapabiliyor? Bu insanlar puşt mu? İşi Oğuz Atay'a kadar götürdüm. Öyle küfür ettim öyle çok öfkeyle dolup taştım ki dedim sen de beter ol adam. Sanki o an bir daha Oğuz Atay'ın yanından bile geçmeyecekmişim gibi geldi. Metrobüste girdiğim bu sinir harbinden eve kadar kurtulamayınca yürüdüm ki geçsin. İlk aklıma gelen yere girdim. Karşıma çıkan dergi bölümünde met-üst'ü gördüm. Elime aldım, rastgele bakmak için açtım. Bir de baktım "sevinmeyin, daha ölmedim"

la haine

"...
sonsuza varmadan bir önceyiz sanki
-o sayının da bir adı vardı unuttum-
her şey öyle saydam öyle madensel
kapıların kilitleri açık ve herkes uykusuz
hepsinin elinde bir saat bir sümbülteber

eskiden şaşardık bazı şeylerin yokluğuna
artık bu yokları var etmeyi usladık
ağaçları budadık ormandan balıkları tuttuk denizden
hani bazı açılmaz sanılan kapıları omuzladık
çünkü herkesin elinde bir saat bir sümbülteber

hey koca dünya nasıl avucumuzdasın
nasıl da parlıyorsun ey gözleri maden
çözdüğüm bütün bulmacalardan zorludur yüreğin
elbette kırlardan gelecekler kırlardan
kırlardan gelecekler ellerinde sümbülteber
..."

turgut uyar